Ogłoszenie upadłości firmy uruchamia sformalizowany proces zarządzania jej majątkiem, którego celem jest zaspokojenie wierzycieli w możliwie najwyższym stopniu. Od momentu wydania postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości, dotychczasowy właściciel traci możliwość samodzielnego dysponowania majątkiem przedsiębiorstwa, a kontrolę nad nim przejmuje wyznaczony przez sąd syndyk.
Przejęcie zarządu nad majątkiem przez syndyka
Z chwilą ogłoszenia upadłości firmy majątek dłużnika staje się tak zwaną masą upadłości, którą zarządza syndyk. Jego zadaniem jest ustalenie pełnego zakresu majątku wchodzącego w skład masy upadłości, zabezpieczenie go przed dalszym uszczupleniem oraz przygotowanie do sprzedaży w sposób, który pozwoli uzyskać jak najwyższe środki na zaspokojenie wierzycieli. Od tego momentu dotychczasowy zarząd firmy nie może podejmować decyzji dotyczących majątku przedsiębiorstwa bez zgody syndyka.
Sporządzenie spisu inwentarza
Jednym z pierwszych obowiązków syndyka po objęciu majątku jest sporządzenie spisu inwentarza, obejmującego wszystkie składniki majątkowe należące do przedsiębiorstwa, w tym nieruchomości, ruchomości, wierzytelności, prawa własności intelektualnej oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych. Dokument ten stanowi podstawę do dalszych działań podejmowanych w toku postępowania upadłościowego i pozwala określić realną wartość majątku, z którego zaspokojeni zostaną wierzyciele.
Sposoby likwidacji majątku
Likwidacja majątku firmy w toku upadłości może przebiegać na kilka sposobów, w zależności od charakteru poszczególnych składników masy upadłości oraz decyzji podejmowanych przez syndyka. Najczęściej stosowaną metodą jest sprzedaż poszczególnych składników majątku w drodze przetargu lub aukcji, choć w niektórych przypadkach możliwa jest także sprzedaż całego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części jako funkcjonującej całości, co zwykle pozwala uzyskać wyższą cenę niż sprzedaż majątku w częściach.
Kolejność zaspokajania wierzycieli
Środki uzyskane ze sprzedaży majątku firmy nie trafiają do wierzycieli w dowolnej kolejności, lecz zgodnie z ustalonym przez przepisy porządkiem podziału. W pierwszej kolejności zaspokajane są koszty samego postępowania upadłościowego, w tym wynagrodzenie syndyka, a następnie kolejne kategorie wierzytelności, obejmujące między innymi należności pracownicze, zobowiązania publicznoprawne oraz pozostałe wierzytelności niezabezpieczone. Wierzyciele posiadający zabezpieczenia rzeczowe na konkretnych składnikach majątku, na przykład hipotekę czy zastaw rejestrowy, mają zwykle pierwszeństwo w zaspokojeniu z wartości tego konkretnego składnika.
Los umów zawartych przed ogłoszeniem upadłości
Ogłoszenie upadłości firmy wpływa również na losy umów zawartych przez przedsiębiorstwo przed rozpoczęciem postępowania. Syndyk ma prawo ocenić, które z obowiązujących umów są korzystne dla masy upadłości i powinny być kontynuowane, a które należy rozwiązać, jeśli ich dalsze wykonywanie generowałoby dodatkowe koszty bez realnej korzyści dla postępowania. Decyzje te podejmowane są indywidualnie, w zależności od charakteru danej umowy oraz jej znaczenia dla procesu likwidacji majątku.
Co dzieje się z pracownikami firmy
Ogłoszenie upadłości firmy zwykle wiąże się z koniecznością rozwiązania umów o pracę, choć proces ten może przebiegać stopniowo, jeśli syndyk decyduje się na czasowe kontynuowanie działalności operacyjnej w celu sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości. Pracownicy zachowują przy tym prawo do dochodzenia należnych świadczeń z masy upadłości, a w określonych przypadkach mogą również ubiegać się o wypłatę zaległych wynagrodzeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Zakończenie postępowania upadłościowego
Postępowanie upadłościowe kończy się po zakończeniu likwidacji majątku i dokonaniu podziału uzyskanych środków między wierzycieli zgodnie z ustaloną kolejnością zaspokojenia. Jeśli po spieniężeniu całego majątku nie wszystkie zobowiązania zostały pokryte, pozostała część długów w większości przypadków wygasa wobec osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą po spełnieniu określonych warunków, natomiast w przypadku spółek kapitałowych upadłość firmy prowadzi zwykle do jej wykreślenia z rejestru przedsiębiorców po zakończeniu postępowania.
